การปฏิบัติวิปัสสนา
สอนโดยท่านอาจารย์โกเอ็นก้า
กรรมฐาน
ในแนวทางของท่านซายาจี อูบาขิ่น
ข้อความภาษาบาลีที่อ้างถึงในพระธรรมเทศนาวันที่สิบ
Atta-dipa viharatha,
atta-sarana
ananna-sarana.
Dhamma-dipa viharatha,
Dhamma-sarana,
ananna-sarana.
--Maha-Parinibbana Sutta,
Digha Nikaya, 16.
จงสร้างเกาะแห่งตน จงทำให้ตนเป็นที่พึ่ง ไม่มีที่พึ่งอื่นใดอีกแล้ว จงทำให้ความจริงเป็นเกาะ จงทำให้ความจริงเป็นที่พักพิง ไม่มีที่พึ่งอื่นใดอีกแล้ว
Caratha bhikkhave carikam
bahujana-hitaya, bahujana-sukhaya,
lokanukampaya,
atthaya hitaya sukhaya
devamanussanam.
Ma ekena dve agamittha.
Desetha bhikkhave Dhammam
adikalyanam,
majjhekalyanam, pariyosanakalyanam
sattham sabyanjanam.
Kevalaparipunnam parisuddham
brahmacariyam pakasetha.
Santi satta apparajakkhajatika
assavanata Dhammassa parihayanti.
Bhavissanti Dhammassa annataro.
--Dutiya Marapasa Sutta,
Samyutta Nikaya, VI (I). 5.
ดูกรภิกษุทั้งหลาย จงไปเพื่อประโยชน์เพื่อความสุขแก่ชนเป็นอันมาก เพื่ออนุเคราะห์โลก เพื่อเพื่อประโยชน์เพื่อความสุขแก่เทวดาและมนุษย์ อย่าให้ทั้งสองเดินไปในทางเดียวกัน ดูกรภิกษุทั้งหลาย จงแสดงธรรมที่เป็นประโยชน์ในเบื้องต้น ในท่ามกลาง และในขั้นสุดท้าย ทั้งแก่นสารและอักษร จงประกาศอริยสัจที่บริสุทธิ์บริบูรณ์ (ไม่ต้องเพิ่ม) สรรพสัตว์ทั้งหลายที่มีผงธุลีในตาเพียงเล็กน้อย ก็จะหลงทางหากไม่ได้ฟังธรรม บุคคลเช่นนี้จะเข้าใจสัจธรรม
Ye dhamma hetuppabhava
--Vinaya, Mahavagga, I. 23 (40). ปรากฏการณ์เหล่านั้นอันเกิดแต่เหตุ พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ทรงบอกเหตุของปรากฏการณ์เหล่านี้ และความดับของปรากฏการณ์เหล่านี้แล้ว นี้เป็น “คำสอน” ของพระมหาสมณะ
Pannatti thapetva visesena passati'ti
--Ledi Sayadaw, Paramattha Dipani. วิปัสสนาหมายถึงการสังเกตุสิ่งต่างๆ ที่เกิดขึ้นตามความเป็นจริงในแบบที่พิเศษ ที่นอกเหนือหรือเกินกว่าความจริงที่ปรากฎ
Ditthe ditthamattam bhavissati,
vinnate vinnatamattam bhavissati.
tesam hetum tathagato aha
tesam ca yo nirodho;
evam vadi mahasamano.
vipassana.
sute suttamattam bhavissati,
mute muttamattam bhavissati,
--Udana, I. x.
เห็นก็สักแต่ว่าเห็น ได้ยินก็สักแต่ว่าได้ยิน ได้กลิ่นก็สักแต่ว่าได้กลิ่น รู้รสรู้สัมผัส ก็สักแต่ว่ารู้ เป็นแค่เพียงการระลึกรูู้
So kaya-pariyantikam vedanam
vedayamano,
kaya-pariyantikam vedanam
vedayami'ti pajanati.
Jivita-pariyantikam vedanam
vedayamano,
jivita-pariyantikam vedanam
vedayami'ti pajanati.
--Paathama Gelanna Sutta,
Samyutta Nikaya, XXXVI (II). i. 7.
การรู้สึกถึงเวทนาตามร่างกาย
Iti ajjhattam va kaye kayanupassi
viharati,
bahiddha va kaye kayanupassi
viharati,
ajjhatta-bahiddha va kaye
kayanupassi viharati.
Samudaya-dhammanupassi va
kayasmim viharati,
vaya-dhammanupassi va kayasmim
viharati,
samudaya-vaya-dhammanupassi va
kayasmim viharati.
Atthi kayo'ti va pan'assa sati
paccupatthita hoti,
yavadeva nana-mattaya patissati
-mattaya
annissito ca viharati
na ca kinci loke upadiyati.
Evam'pi kho bhikkheave bhikkhu
kaye kayanupassi viharati.
--Maha-Satipattha Sutta,
Digha Nikaya, 22.
ดังนี้ เธอเฝ้าสังเกตเวทนาในเวทนา
ภายใน
หรือเธอเฝ้าสังเกตเวทนาในเวทนา
ภายนอก
หรือเธอเฝ้าสังเกตเวทนาในเวทนา
........ ภายนอก
ดังนี้ เธอเฝ้าสังเกตปรากฏการณ์
ในการเกิดขึ้นของเวทนา
ดังนี้ เธอเฝ้าสังเกตุปราฏการณ์
ในการดับไปของเวทนา
ดังนี้ เธอเฝ้าสังเกตุปรากฏการณ์
ในการเกิดขึ้นและดับไปของเวทนา
บัดนี้ สติของเธอตั้งมั่นอยู่
นี่คือเวทนา
เช่นนี้ เธอได้พัฒนาสติจนถึงขั้น
เพียงแต่เข้าใจ
เพียงแต่ระลึกรู้
ดังนั้น เธอย่อมไม่ยึดติดกับสิ่งใดๆในโลก (แห่งนามรูป)
Ti-ratana sarana:
Buddham saranam gacchami.
Dhammam saranam gacchami.
Sangham saranam gacchami.
Panca-sīla:
Panatipata veramani sikkhapadam
samadiyami.
Adinnadana veramani sikkhapadam
samadiyami.
Kamesu micchacara veramani sikkhapadam
samadiyami.
Musa-vada veramani sikkhapadam
samadiyami.
Sura-meraya-majja-pamadatthana
veramani sikkhapadam samadiyami.
Atthanga-sīla:
Panatipata veramani sikkhapadam
samadiyami.
Adinnadana veramani sikkhapadam
samadiyami.
Kamesu micchacara veramani sikkhapadam
samadiyami.
Musa-vada veramani sikkhapadam
samadiyami.
Sura-meraya-majja-pamadatthana
veramani sikkhapadam samadiyami.
Vikala bhojana veramani sikkhapadam
samadiyami.
Nacca-gita-vadita-visuka-dassana-
mala-gandha-vilepana-dharana-
mandana-vibhusanatthana veramani
sikkhapadam samadiyami.
Ucca-sayana maha-sayana veramani
sikkhapadam samadiyami.
ยอมรับพระรัตนตรัยเป็นที่พึ่ง: ข้าพเจ้ายอมรับในพระพุทธ ข้าพเจ้ายอมรับในพระธรรม ข้าพเจ้ายอมรับในพระสงฆ์ ศีลห้า: ข้าพเจ้าจะละเว้นจากการฆ่าสัตว์ตัดชีวิต ข้าพเจ้าจะละเว้นจากการลักขโมยถือเอาสิ่งของผู้อื่นมิได้ให้มาเป็นของตน ข้าพเจ้าจะละเว้นจากการประพฤติผิดในกาม โดยให้มีใจยินดีแต่เฉพาะคู่ครองของตน ข้าพเจ้าจะละเว้นจากการกล่าวเท็จ กล่าววาจาส่อเสียดหรือหยาบคาย ข้าพเจ้าจะละเว้นจากการดื่มสุราเมรัย ซึ่งเป็นสาเหตุของการพฤติกรรมที่ไม่เหมาะสม ศีลแปด: ข้าพเจ้าจะละเว้นจากการฆ่าสัตว์ตัดชีวิต ข้าพเจ้าจะละเว้นจากการลักขโมยถือเอาสิ่งของผู้อื่นมิได้ให้มาเป็นของตน ข้าพเจ้าจะละเว้นจากการประพฤติผิดในกาม โดยให้มีใจยินดีแต่เฉพาะคู่ครองของตน ข้าพเจ้าจะละเว้นจากการกล่าวเท็จ กล่าววาจาส่อเสียดหรือหยาบคาย ข้าพเจ้าจะละเว้นจากการดื่มสุราเมรัย ซึ่งเป็นสาเหตุของการพฤติกรรมที่ไม่เหมาะสม ข้าพเจ้าจะละเว้นจากการทานอาหารหลังเที่ยงวัน ข้าพเจ้าจะละเว้นจาการเต้นรำ ร้องเพลง เล่นดนตรี การละเล่น และไม่ตกแต่งตัวเองด้วยดอกไม้ น้ำหอม เครื่องประดับ หรือเครื่องสำอาง ข้าพเจ้าละเว้นจากการนอนบนที่นอนสูง
